Stomme film, vol orkest

Tekstkaartje: maandag, 9.14 uur. Een klant van elf jaar belt.

"We gaan met een ander kantoor verder. Niets persoonlijks." Je knikt, al kan hij dat niet zien. "Begrijpelijk. Fijn dat je het zelf laat weten." Je legt in en haalt koffie.

Tekstkaartje: 9.31 uur. Je collega, aan de koffiemachine.

"Amai. Jij bent echt van ijs, hé."

Tekstkaartje: 18.02 uur. De parking.

Je zit tien minuten in de auto voor je de motor start. De radio blijft uit.

Komt dit je bekend voor? Dan weet je hoe het voelt om afstandelijk over te komen terwijl je gevoelig bent. Buiten speelt een stomme film. Binnen speelt een volledig orkest. Alleen hoort niemand het.

Afstandelijk overkomen terwijl je gevoelig bent: wat gebeurt er dan?

Wie afstandelijk overkomt terwijl hij gevoelig is, voelt meestal niet te weinig, maar verwerkt eerst vanbinnen en pas later aan de buitenkant. Je gezicht loopt dus een paar uur, soms een paar dagen, achter op wat je voelt, en de mensen rond je zien enkel dat stille gezicht.

Dat is geen gebrek. Het is een volgorde. Bij sommige mensen komt een emotie meteen naar boven: in hun stem, hun handen, hun wenkbrauwen. Bij anderen gaat ze eerst naar binnen, zoals een brief die je in een lade legt tot je tijd hebt om hem rustig te lezen.

Die lade heeft één nadeel. Van buitenaf zie je alleen een dichte kast.

Veel ondernemers en leidinggevenden hebben die lade in de loop der jaren ook nog eens groter gemaakt. Wie een zaak draagt, leert snel dat paniek besmettelijk is. Schrikt de baas, dan schrikt het hele team. Dus slik je, je knikt en je regelt het. Heel handig in een crisis. Alleen blijft de lade ook dicht als de crisis allang voorbij is.

6 oktober 1927: de dag dat de film leerde praten

Vandaag, precies 99 jaar geleden, ging in New York The Jazz Singer in première. De film wordt vaak de eerste "talkie" genoemd: de eerste langspeelfilm waarin je de acteurs echt hoorde spreken.

Wat minder bekend is: er werd in die film amper twee minuten gesproken. De rest bleef een stomme film, met tekstkaartjes tussen de scènes en muziek eronder.

In een van die zeldzame pratende scènes roept hoofdrolspeler Al Jolson naar zijn publiek: "Wait a minute, wait a minute, you ain't heard nothin' yet!" Wacht even, jullie hebben nog niks gehoord. Hij improviseerde die zin; het was een uitspraak die hij op het podium al langer gebruikte.

Die zin beschrijft precies wat er gebeurt bij mensen die koel overkomen. De anderen kijken naar jouw stomme film en trekken hun conclusie: rustig, onaangedaan, misschien een tikje hard. Ondertussen denk jij: wacht even, jullie hebben nog niks gehoord.

Waarom je gezicht stil blijft terwijl het vanbinnen stormt

Er zijn een paar redenen waarom je gezicht een stomme film blijft. Vaak spelen ze tegelijk.

• Je verwerkt eerst en toont daarna. Je wilt weten wat je voelt voor je het laat zien. Meteen reageren voelt voor jou als een zin uitspreken die nog niet af is.
• Je leerde ooit dat sterk zijn veilig was. Misschien thuis, waar al genoeg drama was. Misschien in je eerste job, waar emotie gelijkstond aan zwakte. Die les zit diep, en ze werkt nog altijd, ook nu de omstandigheden allang veranderd zijn.
• Je rol vraagt erom. Je personeel kijkt naar jouw gezicht om te weten of het erg is. Dus hou je het neutraal, ook op momenten dat je zelf even geen grond voelt.
• Je bent bang dat het te veel wordt. Als die lade eenmaal opengaat, wie zegt dan dat ze nog dicht wil?

Het venijnige is dat dit patroon zichzelf in stand houdt. Hoe beter je erin wordt, hoe minder mensen vragen hoe het met je gaat. Jij bent toch de rots in de branding?

Wat de mensen in de zaal zien (en wat ze missen)

Een stomme film zonder tekstkaartjes laat het publiek raden. En mensen raden zelden in jouw voordeel.

• Een medewerker vertelt dat hij vertrekt. Jij reageert zakelijk en vraagt naar de overdracht. Hij gaat naar huis met het gevoel dat hij voor jou nooit meer was dan een functie. Jij ligt er die nacht wakker van.
• Je partner vertelt aan tafel iets wat haar raakt. Jij luistert, knikt en zegt weinig. "Het interesseert je precies niet." Het interesseerde je zo veel dat je geen woorden vond.
• Een vennoot kraakt je plan af in volle vergadering. Jij zegt: "Goed punt, nemen we mee." Drie dagen later herhaal je die ene zin nog altijd onder de douche.

In elk van die scènes zit er een kloof tussen wat jij beleeft en wat de ander ziet. Dat is niet jouw schuld, maar het kost wel iets. De ander voelt zich niet gezien, terwijl jij net heel goed keek. En jij voelt je onbegrepen, terwijl je zelf het doek op zwart zette.

Het orkest dat niemand hoort

In de bioscopen van toen zat de muziek tenminste nog gewoon in de zaal. Bij jou speelt het orkest achter gesloten deuren, en vaak op ongelukkige momenten.

In de auto op de parking. Om drie uur 's nachts. Op vakantie, op dag drie, als je eindelijk stilvalt en ineens uitvalt tegen je kinderen om een omgekeerd glas limonade.

Dan eist het uitgestelde gevoel alsnog zijn podium op. Niet in de vergadering waar het thuishoorde, maar aan de keukentafel. Zo krijgen de mensen die het dichtst bij je staan de soundtrack van scènes waar ze zelf niet bij waren. Over dat spanningsveld schreef ik eerder al in aanwezig zijn voor je gezin als ondernemer.

En er is nog iets. Wie jarenlang een stomme film speelt, gaat er soms zelf in geloven. Iemand vraagt: "Hoe voelde dat eigenlijk?" en je eerlijke antwoord is: "Ik weet het niet goed." Er was wel degelijk iets. Alleen heb je de tekstkaartjes zo lang weggelaten dat je ze zelf niet meer leest.

Je kalmte is een talent (zolang ze geen kooi wordt)

Nu de andere kant. Mensen die eerst vanbinnen verwerken, zijn vaak de kalmste in de kamer als het echt misloopt. Ze beslissen niet in een opwelling, sturen geen boze mail om 23 uur en houden het hoofd koel wanneer anderen het verliezen. Voor een bedrijf is dat goud waard.

Afstandelijk overkomen terwijl je gevoelig bent, is dus geen karakterfout. Het is een sterkte waar de ondertitels bij ontbreken.

De kunst is niet om jezelf om te bouwen tot iemand die alles meteen op tafel gooit. De kunst is om je stomme film af en toe een tekstkaartje te geven.

Tekstkaartjes voor je volgende stille scène

• Het kaartje voor later. "Dat komt binnen. Ik wil er even over nadenken en kom er morgen op terug." Eén zin, en de ander hoeft niet langer te raden. Je mag later spreken, zolang je zegt dat je later spreekt.
• Het kaartje achteraf. Kom terug op het moment zelf. "Gisteren leek ik onaangedaan toen je vertelde dat je vertrekt. Dat was ik niet." Ondertitels komen nooit te laat.
• Het kaartje voor jezelf. Vraag je 's avonds af wat er die dag in het orkest speelde. Schrijf het op, al is het in drie woorden. Wie zijn eigen soundtrack kent, wordt er minder door overvallen.

Kies er één of twee mensen bij wie je mag oefenen. Je hoeft niet meteen voor een volle zaal te spelen. En wie die mensen niet meteen kan noemen: ook daar zit een vraag, waarover je meer leest in niemand om mee te sparren als ondernemer.

Een vraag om mee te nemen: wie heeft jouw stomme film het vaakst verkeerd ondertiteld, en wat had je die persoon eigenlijk willen zeggen?

Ontdek het in jouw Succesprofiel

Waarom verwerk jij eerst vanbinnen? Waar leerde je dat sterk zijn betekende: niets laten zien? En hoe blijft je kalmte een kracht, zonder dat je er eenzaam van wordt?

Daar gaat Het Succesprofiel over. Het is een diepgaande analyse, opgemaakt volgens een eigen, innovatieve methode. Je vult geen vragenlijst in. Je krijgt er een werkboek met reflectievragen bij, het globaal beeld en tien persoonlijke sessies van een uur, live in Astene (Deinze) of online. Zo krijgt je stomme film eindelijk de ondertitels die bij jou passen.

👉 Ontdek het in jouw Succesprofiel

Liever eerst rustig kennismaken? Vraag je gratis mini-rapport aan of plan een gratis kennismaking.